Kuzey Amerika'dan Haberler

Kanada, ABD ve Meksika arasındaki, eski adı NAFTA, yeni adı CUSMA olan serbest ticaret anlaşmasının uzatılması için üç ülke arasındaki görüşmeler 2026 ortasında başlayacak. Kanada bu konuda özellikle otomotiv sektörü açısından endişeli. Trump'ın gümrük vergisi (tariffs) politikaları nedeniyle şimdiden, General Motors, Ford ve Stellantis Kanada üretimlerinin bir kısmını Amerika'ya kaydırdılar ve Kanada’da ürettikleri bazı modellerin üretimine son verdi. Bu süreç halen devam ediyor. Trump yönetiminden kaynaklanan bu belirsizlik ortamında Mark Carney’in başkanlığındaki Parti azınlık hükümeti ülkenin otomotiv sektörüne yeni bir yön vermek ve ABD’ye olan bağımlılığını azaltmak için göreve geldiği nisan sonundan beri aktif bir çaba içinde.

 

İlk olarak Ocak ayında Kanada'nın Çin'le yaptığı anlaşmayla yılda 49bin Çin yapımı BEVnin (akülü elektrikli araçlar) yüzde 100 yerine yüzde 6,1'lik gümrük vergisiyle Kanada'ya girişine izin verdi. Bunun karşılığında da Çin, Kanada'dan kanola yağı, istakoz, yengeç ve bezelye gibi tarımsal ürünleri gümrüksüz ya da çok düşük gümrük vergisiyle ithal edecek.  Kanada'nın ihracat pazarlarını çeşitlendirme konusunda attığı bu adım Trump yönetiminin tepkisini çekti ve ABD Başkanı, Kanada’nın Öin yapımı araçların Kuzey Amerika’ya girişinde bir arka kapı olması halinde Kanada’yı yüzde 100 vergilendirme ile tehdit etti.

Çin ile yapılan anlaşmanın ardından Carney hükümeti, Trudeau yönetiminin yürürlüğe koyduğu, ancak bir yıldan uzun bir süre önce sona ermiş olan elektrikli araç teşviklerini tekrar yürürlüğe koyuyor. 2026 yılından itibaren federal hükümet, alıcılara, BEV araçlar için 5bin, şarjlı hibrit araçlar için de 2500 dolarlık teşvik primi ödeyecek. Bu primler 2030'a kadar kademeli olarak azaltılacak.

 

Yeni teşvik pakedi aynı zamanda Trudeau zamanında kabul edilen hedefleri yumuşatacak. Önceki hükümet, Kanada’daki BEV satışlarının toplam satışlar içindeki payının 2030'da yüzde 60, 2035'de ise yüzde 100 olmasını hedeflemişti. Ancak son yılların verileri, 2030 ve 2035 hedeflerine ulaşmanın mümkün olamayacağını ortaya koydu.

 

Carney hükümetinin güncellenmiş projeksiyonuna göre 2035'de Kanada'da satılan araçların yüzde 75'i BEV ya da şarjlı hibrit olacak. Hükümet aynı süre içinde emisyon değerlerinde yüzde 57'lik bir azalmayı öngörüyor.

 

Kanada hükümeti yeni teşvik paketi için 2.3 milyar dolarlık bir bütçe ayırdı. Bu teşvikten yararlanabilmek için araçların değerinin 50 bin doların altında olması gerekiyor. Ancak bu tavan Kanada'da üretilen veya Kanada'nın serbest ticaret anlaşması yaptığı ülkelerde üretilen araçlar için geçerli değil.

 

Bu durumda Çin ile yapılan anlaşma kapsamındaki araçların fiyatının 50 bin doları geçmesi halinde bu teşvikten yararlanamayacağı anlaşılıyor. Federal hükümet BEV’lerin yaygınlaşmasında kritik öneme sahip, yaygın bir şarj ağının kurulması için gereken ilave yatırım miktarını 1.5 milyar dolar olarak öngörüyor. Ayrıca federal hükümet “Stratejik Yanıt Fonu” üzerinden sağlayacağı 3 milyar dolar ve “Tarifelere Yanıt Fonu” içinden ayıracağı 100 milyon dolarlık destekle Kanada'da üretim yapan firmaların (Toyota, Honda, Ford, General Motors ve Stellantis) ABD dışı pazarlara yönelmesini teşvik edecek.

 

Tüm bu adımlarla birlikte Başbakan Mark Carney, Trudeau döneminin teşvik politikalarını tümüyle değiştirmiş olacak. Kaldırılan hedefler arasında petrol ve gaz emisyonlarına getirilecek tavan ile iki milyar ağaç dikme projesi de var.

 

Bu teşviklerin Kanada içinde üretim yapan Amerikan ve Japon firmalarıyla Kanada pazarında önemli bir yer tutan Koreli OEM’ler tarafından nasıl karşılanacağını bu yıl içinde göreceğiz. Volkswagen ve Stellantis’in devam eden yatırımları da bu yeni teşviklerden direkt ve dolaylı olarak yararlanacak. Tabii Trump hükümetinin bu teşviklere karşı nasıl bir tepki göstereceği, ek önlemler alıp almayacağı da çok önemli. 

 

Rakamlara göz atacak olursak: Kanada'daki EV satışlarına baktığımızda 2025 rakamlarının 2024'e göre düştüğünü görüyoruz. 2025'in 3. çeyreğinde Kanada'da 45.366 adet sıfır emisyonlu araç satıldı. 2024'ün aynı döneminde ise bu sayı 75.788 idi. Yüzde 40’a varan bu düşüş Kanadalı tüketicilerin yeni bir teşvik beklentisi içinde olduğunu da gösteriyor ki, Carney hükümeti bu beklentiye 2026 yılında cevap vermiş oluyor.

 

Kanada’nın GSMH’na 19 milyar dolarlık katkı ve 500bin kişiye direkt ve dolaylı istihdam sağlayan bir sektörle ilgili kararların politik boyutu ve sonuçları önemli olacak.